Ölçüm analizi kullanma kılavuzu

1. Giriş ve analiz hakları

1. Ölçüm analizi sayfasında Telegram ile giriş yap'a basın. Telefondaysanız Telegram açılır; @Objective_Audio_AnalizBot'ta Başlat'a dokunun. Bilgisayardaysanız ekranda bir QR kod çıkar: telefonunuzun kamerasıyla okutun, Telegram telefonunuzda açılır, Başlat'a dokunun. Bilgisayarda Telegram kurulu olması gerekmez; sayfa her iki durumda da kendiliğinden devam eder.
2. Giriş için FilmSes Hi-Fi Telegram kanalına üye olmanız gerekir. Üye değilseniz bot katılma bağlantısını gönderir; katıldıktan sonra "Katıldım, tekrar dene"ye basın.
3. Her kişiye 1 analiz ücretsizdir. Sonrası için 5, 10 ya da 20 analizlik paket alınabilir (kartla, güvenli ödeme). Objective Audio'dan alışveriş yapanlara 10 analiz hakkı kodu e-postayla gönderilir.
4. Kodunuz varsa sayfadaki "Kodunuz mu var?" alanına ya da bota /kod OA-XXXX-XXXX yazarak yükleyin. Kalan hakkınızı bota /haklarim yazarak görebilirsiniz.
5. Her rapor ya da kalibrasyon 1 hak kullanır (aynı dosyayı yeniden yüklemek de); analiz başarısız olursa hak iade edilir. Objective Tune ölçümle doğrulaması hak satın alanlara açıktır ve 1 hak kullanır.

2. REW ile ölçüm (en doğru sonuç)

Gerekenler

Ücretsiz REW (Room EQ Wizard), bir ölçüm mikrofonu (ör. UMIK-1/UMIK-2) ve mikrofonun seri numarasına ait kalibrasyon dosyası, sistemi süren bir bilgisayar (HDMI ya da ses kartı çıkışı).

Adımlar

1. Mikrofon: Ana dinleme noktasında, kulak yüksekliğinde, tripodda ve tavana bakacak şekilde konumlayın; REW'de 90° kalibrasyon dosyasını seçin.
2. Seviye: REW'in seviye kontrolüyle ölçüm sinyali dinleme noktasında yaklaşık 75 dB olsun. Ortamı sessizleştirin.
3. Zamanlama referansı: REW → Preferences → Analysis'te "Use acoustic timing reference" seçin, referans çıkışı olarak sol kanalı (L) belirleyin. Bu ayar olmadan kanallar arası gecikme ve subwoofer hizası hesaplanamaz.
4. Her kanalı ayrı ölçün ve ölçümlere kanal adını verin: L, R, C, SL, SR, BL, BR; subwoofer için adında LFE ya da Sub geçsin. İsterseniz sol ve sağ birlikte çalarken L+R ölçümü de ekleyin.
5. Subwoofer hizası için: ön hoparlörleri işlemcide "small" ve geçişi (ör. 80 Hz) ayarlı tutun; subwoofer'ı kapatıp sol hoparlörü, sonra yalnız subwoofer'ı ölçün. Rapor gereken gecikme ve faz (0°/180°) ayarını hesaplar.
6. REW'de File → Save all measurements ile tüm ölçümleri tek .mdat dosyasına kaydedip sayfaya yükleyin.

Oda ölçüleri ve yerleşim mesafelerini (hoparlör–arka duvar, yan duvar, iki hoparlör arası, dinleme mesafesi, yükseklikler; hepsi santimetre olarak) girerseniz ilk yansıma noktaları, panel ölçüleri ve bas tuzağı boyutları da hesaplanır.

Ölçümleri adlandırma ve ölçüm sırası

3. Telefonla ölçüm (bilgisayarsız)

Telefonla ölçüm sayfasını ölçüm yapacağınız telefonda açın. Kayıt, sayfanın açık olduğu cihazın mikrofonuyla yapılır; sayfayı bilgisayarda açarsanız telefonla okutabileceğiniz bir QR kod görünür. Sinyal ise telefondan ya da başka bir cihazdan (bilgisayar, medya oynatıcı) çalınabilir.

1. Sistem: Stereo, 2.1, 3.1 (ön üçlü + subwoofer, ≈40 sn; ev sinemasının en önemli kısmı), 5.1, 7.1 ya da "Yalnız oda". Tavan (Atmos) hoparlörleri ölçülmez.
2. Sinyali ne çalacak?
   • Bu telefon — kabloyla (analog): telefonun kulaklık çıkışından ya da USB-C/Lightning – 3,5 mm adaptöründen amfinin AUX/line girişine 3,5 mm – 2×RCA kablo. 3 kutuplu (TRS) kablo kullanın; mikrofonlu kulaklık kablosu telefonun mikrofonunu kapatabilir. Telefonun sesini sonuna kadar açın, seviyeyi amfiden ayarlayın.
   • Bu telefon — kablosuz (yalnız Android): Bluetooth, Chromecast. Gecikme otomatik düzeltilir. Bazı telefonlar mikrofon açıkken Bluetooth’u görüşme moduna alır; rapor "tiz bölge yok" derse kablo kullanın. iPhone’da tarayıcı mikrofon açıkken sesi Bluetooth/AirPlay yerine telefonun kendi hoparlöründen çalar; bu yüzden iPhone’da sinyali başka bir cihazdan (bilgisayar, tablet) çalın ya da Apple USB-C/Lightning–3,5 mm adaptörü ile 3,5 mm–2×RCA kablo kullanın.
   • Başka bir cihaz (dijital/HDMI): ölçüm dosyasını indirip bilgisayardan ya da medya oynatıcıdan çalın (stereo dosya USB bellekle amfinin USB girişinden de çalınabilir). 3.1, 5.1 ve 7.1 yalnızca bu yolla yapılır. Amfiyi Direct / Pure Direct moduna alın; sanal surround ve upmix kapalı olsun.
     • 3.1 ve 5.1 için Dolby TrueHD dosyası (önerilen): kayıpsızdır, amfiye kodlanmış (bitstream) gider ve amfi çözer; bilgisayarın hoparlör ayarından etkilenmez. VLC’de Araçlar → Tercihler → Ses → çıkış “WASAPI”, “HDMI/SPDIF ses geçişi (passthrough)” = HDMI; Kodi/Shield’de passthrough açık ve Dolby TrueHD işaretli. Amfinin ekranında “Dolby TrueHD” görünmeli; amfide dinamik sıkıştırma (Dynamic Compression) kapalı olsun.
     • WAV dosyası (7.1 için tek seçenek): bilgisayarın ses karıştırıcısından geçer; Windows’ta Ses ayarları → amfinin HDMI çıkışı → Hoparlör kurulumu → 5.1 / 7.1 Surround yapılmazsa stereoya iner. VLC’deki “passthrough” WAV’ı etkilemez.
     • Doğru çalındığında taramalar sırayla tek tek hoparlörden gelir (sol, sağ, merkez, subwoofer, surroundlar). Merkez ya da surround ön hoparlörlerden geliyorsa “İptal et”e basın; rapor da bu durumu “çalma stereoya inmiş olabilir” diye bildirir.
   • Telefonun kendi hoparlörü: amfiye bağlamadan, yalnız odanın yankı süresi (yaklaşık 500 Hz üstü). Hoparlörleriniz ve bas ölçülmez.
3. Mikrofon: telefonun kendi mikrofonu ya da telefona takılan USB ölçüm mikrofonu (kalibrasyon dosyasını yükleyin; en doğru sonuç). Telefon marka/modelinizi yazın.
4. Yerleşim: telefonu dinleme noktasında kulak yüksekliğine sabitleyin (elde tutmayın), kılıfı çıkarın; alt kenardaki mikrofon tavana ya da hoparlörlerin ortasına baksın.
5. Seviye testi: sinyal telefondan çalıyorsa "Seviye testi" 3 saniye pembe gürültü çalar. Başka cihazdan çalıyorsanız sayfadaki seviye testi dosyasını (pembe gürültü, ölçüm sinyaliyle aynı tepe seviyede) çalın ve "Seviye testi"ne basın. Amfinin sesini gösterge −30 ile −10 dB arasına gelene kadar ayarlayın; "kırpılıyor" görürseniz kısın. Sonra amfi sesine dokunmayın.
6. Ölçümü başlat: sinyal telefondan çalıyorsa ölçüm kendiliğinden biter. Başka cihazdan çalıyorsanız "Ölçümü başlat"tan sonra 30 saniye içinde dosyayı çalın; dosya 3 kısa ve 1 uzun bip ile başlar (5 saniye hazırlık), ölçüm sesi uzun bipten sonra gelir. Bitince "Bitti, gönder"e basın. Kayıt sırasında bir aksilik olursa (biri konuştu, dosya takıldı) "İptal et"e basın: kayıt gönderilmez, hakkınız kullanılmaz; "Yeniden başlat" ile baştan alın.

Telefonla ölçümde kanallar arası seviye/gecikme, sol-sağ karşılaştırması, yankı süresi, yansımalar ve bas tepe/çukurlarının yeri güvenilirdir. Telefon mikrofonu kalibre olmadığı için tiz ve en alt bas eğrisinin mutlak şekli yaklaşıktır; rapor bu bulguları düşük/orta güvenle işaretler.

4. Raporu okuma

• Önem: Öncelikli önce düzeltilmesi gereken, Dikkat iyileştirilebilir, Bilgi kesin standardı olmayan yol gösterici not, İyi sorun yok.
• Güven: bulgunun ölçümle ne kadar kesin desteklendiği (yüksek/orta/düşük).
• Duyulabilirlik: o farkın kulakla ne zaman fark edildiğini gösteren araştırma sonucu ve kaynağı.
• Kaynak: eşiğin dayandığı standart ya da araştırma (EBU Tech 3276, ITU-R BS.1116, Fazenda 2015, Olive & Toole 1989 vb.).
• Cihaz ayarları: kanal seviyesi (trim), mesafe (gecikme), subwoofer faz/gecikme ve ekolayzır önerileri.
• Akustik düzenleme: ilk yansıma noktaları, panel ölçüsü ve kalınlığı, arka duvar difüzörü, bas tuzağı ölçüleri.
• Rapor ilk dönemde yayından önce Objective Audio tarafından kontrol edilir; hazır olunca Telegram'dan haber verilir.

EQ / DSP önce–sonra karşılaştırması

Ekolayzırın, oda düzeltmesinin (Audyssey, Dirac, YPAO…) ya da yeni akustik panellerin neyi değiştirdiğini rapordaki “Önce / sonra karşılaştırması” bölümünde görebilirsiniz.

1. Mikrofonu dinleme noktasına sabitleyin; iki ölçüm arasında yerini değiştirmeyin.
2. EQ/oda düzeltmesi kapalıyken ölçün, REW'de ölçüm adlarına “EQ Off” ekleyin (ör. “L EQ Off”).
3. Açıp aynı hoparlörleri tekrar ölçün, adlara “EQ On” ekleyin.
4. Hepsini tek .mdat dosyasında yükleyin. Tek hak düşer; bulgular EQ açık ölçümlere göre yazılır, karşılaştırma ayrı bölümde çıkar.
5. İki ayrı analiz yaptıysanız (ör. panel takmadan önce ve sonra), raporun karşılaştırma bölümünde diğer analizinizi seçin. Karşılaştırmanın bağlantısını paylaşabilirsiniz.

Karşılaştırmada her hoparlör için bas dalgalanması, orta-tiz düzgünlüğü, kanal seviye ve varış farkı, 63 Hz yankı süresi ve bas çınlaması önce → sonra gösterilir; iyileşenler yeşil, kötüleşenler kırmızıdır. Grafikte iki eğri ve aradaki fark üst üste çizilir.

5. Ekolayzır dosyalarını yükleme

Denon/Marantz (Audyssey) kullanıyorsanız bu dosyalar amfiye yüklenemez; amfiye yüklenebilen düzeltilmiş kalibrasyon için Objective Tune’u kullanın. Aşağıdaki dosyalar bilgisayar/DSP tabanlı sistemler içindir.

Raporun "Ekolayzır" bölümünde kanal seçip dosyayı indirin. Filtreler yalnızca keser (çukur doldurmaz) ve ölçüm noktası içindir; birden çok koltukta dinliyorsanız kazançları yarıya indirmek daha güvenlidir.

• Equalizer APO / Peace (Windows): dosyayı config klasörüne koyup Include: dosya.txt satırıyla ekleyin ya da Peace'te "Import" deyin.
• REW: EQ penceresinde ekolayzır türünü "Generic" seçip filtre dosyasını içe aktarın; sonucu REW'de öngörebilirsiniz.
• miniDSP: cihazınızın çalışma hızına uygun (48 ya da 96 kHz) dosyayı ilgili çıkışın PEQ bölümünde "Advanced / Import" ile yükleyin.
• CamillaDSP: filters bölümünü yapılandırmanıza ekleyip ilgili kanalın pipeline'ına adlarını yazın.
• Android (Wavelet) ve GraphicEQ destekleyen uygulamalar: GraphicEQ dosyasını içe aktarın.
• Amfi/işlemcinizde elle parametrik EQ varsa: tablodaki frekans, kazanç ve Q (ya da oktav genişliği) değerlerini girin. Yalnızca grafik EQ varsa yaklaşık bant değerlerini kullanın.
• Otomatik oda düzeltme sistemleri genellikle dışarıdan filtre dosyası kabul etmez; bu durumda filtreleri, varsa cihazın elle ekolayzırına girin.

Ekolayzırı uygulamadan önce sesi kısın, uyguladıktan sonra aynı noktada yeniden ölçün.

Objective Tune için REW ölçümü (Audyssey)

Objective Tune’a Audyssey’nin .ady dosyasıyla birlikte isteğe bağlı bir REW ölçümü (.mdat) yükleyebilirsiniz. Yalnız .ady de yeterlidir; REW ölçümü ana koltuğun yanıtını kalibre mikrofonla verdiği için sonucu daha güvenilir yapar.

Ne zaman ölçmeli?

• Önerilen: Audyssey kalibrasyonundan hemen sonra, kalibrasyon amfide yüklüyken; yalnız MultEQ, Dynamic EQ ve Dynamic Volume kapalı (Midrange Compensation da MultEQ ile birlikte devre dışı kalır). MultEQ’yu kapatmak yalnız Audyssey’nin EQ filtrelerini kapatır; kanal mesafeleri (gecikmeler), kanal seviyeleri, Small/Large ve crossover amfide kalır. Bu sayede kanallar arası zamanlamayı da kullanırız (subwoofer hizalaması).
• Olur: Audyssey kalibrasyonundan önce, amfide hiçbir düzeltme yokken. Bu durumda REW’in yalnız frekans yanıtı kullanılır; zamanlama Audyssey ölçümlerinden hesaplanır.
• Olmaz: bizim gönderdiğimiz dosya (ya da başka bir düzeltme) amfide açıkken alınmış ölçüm. Sistem amfide Audyssey’nin kendi düzeltmesinin olduğunu varsayar; ana koltuk yanlış hesaplanır. Bizim dosyamızla aldığınız ölçümü rapor sayfasındaki doğrulama bölümüne yükleyin. Ölçüm .ady dosyanızla uyuşmazsa (başka dosya yüklüyken, başka yerde ya da başka odada alınmışsa) sistem onu kullanmaz ve raporda belirtir.
• Ölçümü, yüklediğiniz .ady dosyası amfideyken alın; sonradan yeni bir Audyssey kalibrasyonu yaparsanız REW ölçümünü de yeniden alın.

Nasıl ölçmeli?

1. Mikrofon: kalibre ölçüm mikrofonu (Umik-1 vb.), 90° kalibrasyon dosyası yüklü; Audyssey’nin 1. mikrofon konumunda (ana koltuk), kulak hizasında, tavana bakacak şekilde. Hoparlörlerin yeri Audyssey ölçümüyle aynı olsun.
2. Amfi: Audyssey → MultEQ kapalı, Dynamic EQ kapalı, Dynamic Volume kapalı.
3. Hoparlörler: amfi ayarlarını değiştirmeyin (Small/Large, subwoofer modu, crossover, mesafeler kalibrasyonun bıraktığı gibi kalsın). Small kanalların basını subwoofer da çalar; Objective Tune bunu, amfinin bası subwoofer’a doğru yollayıp yollamadığını kontrol etmek için kullanır. Subwoofer’ları ayrıca LFE (ya da Sub / SW) kanalından ölçün.
4. REW: akustik zamanlama referansını açın, referans kanal ön sol (L) olsun (kalibrasyondan sonra ölçüyorsanız subwoofer hizalaması için gerekir).
5. Hangi kanallar: istediğiniz kadar. 7.2.4 bir sistemde yalnız 3.2 kanalı (L, C, R ve sub’lar) ölçebilirsiniz; ölçülmeyen kanallarda Audyssey ölçümleri kullanılır.
6. Subwoofer: REW’den LFE kanalıyla ölçün. “LFE”, “Sub” ya da “SW” adıyla kaydederseniz tüm sub’lar birlikte ölçülmüş sayılır (REW’in otomatik verdiği “LFE” adı da olur). Sub’ları tek tek ölçmek isterseniz ölçüm sırasında diğerlerini kapatın ve SW1, SW2 ya da LFE1, LFE2 ya da SUB1, SUB2, SUB3 gibi adlarla kaydedin; birlikte ölçümü SW1+2 gibi adlandırın.
7. Adlar: her ölçümün adı kanal adı olsun: L, C, R, SL, SR, SBL, SBR, FWL, FWR, TFL, TFR, TML, TMR, TRL, TRR. FL / FR / Sol / Sağ / Merkez da tanınır.
8. Near-field (isteğe bağlı, subwoofer hizalaması için): ölçümler bittikten sonra ön hoparlörleri yeniden Small yapın; REW ön sol kanalı çalarken mikrofonu ön sol woofer’ın toz kapağına 0,5–1 cm yaklaştırıp “L NF”, subwoofer konisine 1–2 cm yaklaştırıp “Sub NF” adıyla ölçün; aynı .mdat dosyasına ekleyin. Objective Tune sayfasındaki gelişmiş seçeneklerde dinleme noktasından woofer’a ve sub konisine mesafeleri girin.
9. Kaydetme: File → Save all measurements ile tek .mdat dosyası. Dosya adını .ady ile aynı ön adla verin (ör. aaa.ady ve aaa-kapali.mdat); bizim dosyamızla alınan doğrulama ölçümü için aaa-oa1.mdat gibi.
10. Bitince: amfi ayarlarını geri alın: MultEQ açık, hoparlörler Audyssey’nin bıraktığı gibi (Small / crossover), sub modu eski haline. Mesafe ve seviyeler bu ayarlardan etkilenmez.

6. Sorun giderme

• "Başlangıç işareti bulunamadı": sinyalin tamamı kaydedilmemiş ya da ses çok düşük. Kaydı başlattıktan sonra dosyayı çalın, sesi biraz açın.
• "Kayıtta tiz bölge yok": Bluetooth görüşme moduna geçmiş; kabloyla bağlayın ya da başka cihazdan çalın.
• "Kayıt kırpılmış": ses çok yüksek; amfiden kısıp tekrar ölçün.
• Mikrofon izni: tarayıcı sorarsa izin verin. iPhone'da Ayarlar → Safari → Mikrofon; Android'de tarayıcının site ayarları.
• Ekran kapanıyor: ölçüm sırasında ekranı açık tutun; sayfa destekleyen telefonlarda ekranı kendisi açık tutar.
• Çok kanallı dosyada bazı kanallar sessiz: amfi dosyayı stereo olarak çalıyor ya da upmix açık; Direct/Multi-channel modunu seçin, medya oynatıcıda çok kanallı PCM çıkışını açın.
• REW dosyası kabul edilmiyor: File → Save all measurements ile kaydedilen .mdat dosyası olmalı (tek ölçüm dışa aktarımları değil).